4- تولید فلز با استفاده از هیدرومتالورژی

برای تولید فلز مس در این مرحله از دو روش متفاوت استفاده می کنیم :

-       در صورتی که محلول حاصل از لیچینگ ( مرحله 3 ) رقیق باشد روش مورد استفاده سمانتاسیون است.

-       ولی اگر محلول حاصل از لیچینگ ( مرحله 3 ) غلیظ باشد روش مورد استفاده الکترولیز است.

 

 

1-     روش سمانتاسیون :

در این روش از قراضه آهن برای احیای مس استفاده می گردد.

 

Cu2+ + Fe → Fe2+ + Cu          K=1025

 

-       چون k=1025، پس واکنش از لحاظ ترمودینامیکی مشکلی ندارد. پس باید از لحاظ سینتیکی شرایط را کنترل

 

کنیم.

 

عوامل مؤثر بر سینتیک واکنش :

1-     دما

2-     سطح تماس

 

3-     غلظت یون مس

 

4-     تلاطم   ←↑← سرعت واکنش بیشتر می شود.

 

نکته : با ایجاد تلاطم، از تجمع بیهوده یون ها جلوگیری می گردد، صرفه نظر از اینکه ذرات مس از روی آهن قراضه

 

کنده می شوند.

در صنعت برای انجام سمانتاسیون از روشی به نام سیستم مخروطی کنه – کات استفاده می گردد.

سیستم مخروطی کنه – کات برای انجام سمانتاسیون


مخروطه کنه – کات ظرفیت و کارائی بالائی دارد و امروزه برای تولید مس استفاده می گردد.

-       مس حاصل از سمانتاسیون نسبتاً ناخالص است.

 

 

2 - روش الکترولیز ( استخراج الکتریکی مس ) :

علت استفاده از این روش ناخالص بودن مس تولیدی در روش سمانتاسیون است، در این روش :

1-     از محلول اسید سولفوریک غلیظ حاوی مس به عنوان الکترولیت استفاده می گردد.

این محلول غنی از مس، حاصل اعمال مرحله تصفیه و تغلیظ به روش استخراج حلالی می باشد.

2-     از یک فلز خنثی ( مثلاً سرب ) به عنوان آند استفاده می گردد.

3-     از فلز مس به عنوان کاتد استفاده می گردد.

استخراج الکتریکی مس


پتانسیل تئوری : E

پتانسیل تئوری : E


پتانسیل مورد نیاز در استخراج الکتریکی cu : پتانسیل تئوری + پتانسیل مصرفی ( افت ولتاژ اهمی + پتانسیل پلاریزاسیون )

 

 

عوامل مؤثر بر پتانسیل تئوری : E

1-     دما

2-     اکتیویته  H+ , Cu2+

 

 

عوامل مؤثر بر پتانسیل مصرفی :

V=-E + ∑IR + Eη

1-     میزان افت ولتاژ اهمی ( بر اثر مقاومت ها : IR

2-     میزان پتانسیل اضافی پلاریزاسیون :

Eη:میزان پتانسیل اضافی پلاریزاسیون                      غلظتی

                                                    اکتیواسیون                                                       

 

-    غلظتی : یک لایه ای از محصولات اطراف الکترود را فرا می گیرد و این لایه به صورت مقاومت عمل می کند و

 

ما باید انرژی بیشتری اعمال کنیم. چاره آن است که از همزن استفاده گردد.

-       اکتیواسیون : مشکلاتی که به خاطر جوانه زنی حباب اتفاق می افتد مثلاً در استخراج الکتریکی روی

 

خصوصیات آند :

1-     باید خنثی باشد

2-     باید هدایت الکتریکی بالا داشته باشد.        سرب

 

3-     باید ارزان باشد.

 

رفتار سرب در استخراج الکتریکی مس ( الکترولیز ) :

-    سرب در پتانسیل های پایین تا حدی حل می شود. با افزایش پتانسیل سولفات سرب تشکیل می گردد و روی سطح

 

آند می چسبد و اصطلاحاً یک لایه پسیو تشکیل می گردد، که این لایه از ادامه خورده شدن سرب جلوگیری می کند

 

ولی متأسفانه هدایت الکتریکی پایین دارد.

-       اگر پتانسیل را باز هم افزایش دهیم اکسید سرب روی آن تشکیل می گردد که هم پسیو است و هم هدایت

 

الکتریکی بالائی دارد.

 

-       حال اگر باز هم پتانسیل را افزایش دهیم اکسید سرب حل می گردد.

 

برای آنکه خواص سرب را بهبود دهیم و استحکام سرب را افزایش دهیم از آلیاژهای سرب استفاده می گردد.

  

Pb – (4% - 6% Sb)

Pb – 1%  Ag

Pb – Ca - Sn

 

تغییرات PH در استخراج الکتریکی مس ( الکترولیز ) :

در ابتدای فرآیند غلظت H+ پایین است پس PH زیاد است.

PH


با گذشت زمان غلظت Cu2+  کم می گردد ولی غلظت H+ زیاد شده و PH کم می شود و راندمان کاهش می یابد. در

 

شرایط عملی % 100 مس بازیابی نمی گردد بلکه به مرور زمان الکترولیت غلیظ از مس به الکترولیت تقریباً رقیق از

 

مس می رسد و فرآیند متوقف و الکترولیت خارج شده و از الکترولیت جدید و تازه و غلیظ از مس استفاده می گردد.

 

محصولات الکترولیز :

1-     مس صنعتی : حاوی ←(99.7 – 99.9) %Cu  ارسال به تصفیه الکتریکی

2-     محلول فقیر از مس  ارسال به لیچینگ

 

توجه : منابع و مراجع  درصفحه اول ، قسمت منبع و مرجع تالار استخراج فلزات غیر آهنی سایت یال موجود است

 

 


 

 

 

 

موضوعات جدید تالار